Ηθικά σωστή
Το πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό όταν διάβασα το post για την ηθική, που είχε γράψει η Κροτ, ήταν ότι για μένα ηθική είναι να κάνω ότι είναι να κάνω, χωρίς να προξενώ κακό στους άλλους, να προσπαθώ να πληγώνω όσο το δυνατό λιγότερο τους άλλους.
Η δεύτερη σκέψη μου βέβαια είναι ότι ο ορισμός μου πάσχει. Πολύ. Γιατί το να ζω εγώ με κάποιον αστεφάνωτη, που στην πραγματικότητα δεν αφορά και κανέναν, την μανούλα θα την πλήγωνε ανεπανόρθωτα. Κι αμέσως, σύμφωνα με τον ορισμό μου, εγώ είμαι ανήθικη, όχι γιατί ζω με κάποιον αστεφάνωτη, αλλά επειδή πληγώνω τη μανούλα, ενώ θα μπορούσα να το αποφύγω.
Για κάποιο λόγο που έχει τις ρίζες του στη μετάβαση της κοινωνίας από τη μητριαρχία στην πατριαρχία, εκείνον το μακρινό καιρό τον μαμούθ, όταν οι πρόγονοί μας ζούσαν σε σπηλιές, το θέμα της ηθικής είναι άρρηκτα δεμένο με το θέμα της σεξουαλικότητας. Δηλαδή, το αν κάποιος είναι ηθικός ή όχι, κρίνεται πολλές φορές μόνο από την σεξουαλική του ζωή, χωρίς να ληφθούν υπ’ όψην άλλοι παράγοντες.
Αλλά και πάλι, μπορεί και όχι. Και εδώ φαίνεται το μεγαλείο της ηθικής. Δεν υπάρχει ηθική. Δεν υπάρχει ένας ορισμός, μια αντικειμενική αλήθεια (οι postmodern φιλόσοφοι επιχειρηματολογούν και για το ότι δεν υπάρχει γενικότερα αλήθεια, αλλά ότι αλήθεια ονομάζουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τα διάφορα πολιτιστικά, κοινωνικά, θρησκευτικά, βιολογικά φίλτρα, αλλά αυτή είναι άλλη, μεγάλη συζήτηση). Όλα είναι ρευστά και επαφίεται στον καθένα μας να δώσει τον ορισμό του.
Και με το ίδιο σκεπτικό, ο νόμος δεν είναι ηθική. Υπάρχουν πολλοί νόμοι που αρκετοί συμπολίτες μας θεωρούν ανήθικους αλλά και πολλοί που άλλοι θεωρούν πουριτανικούς και παράλογα αυστηρούς. Εδώ θα ήθελα να βάλω ένα συγεκριμένο παράδειγμα αλλά δεν το βάζω γιατί δε βρίσκω πως στο καλό τον λέμε τον ρημαδοόρο στα Ελληνικά (όποιος μπορεί να με ενημερώσει για το πως λέμε “age of consent” στα Ελληνικά, ευπρόσδεκτος).
Εγώ για παράδειγμα, έχω εξαιρετικά χαλαρά όρια για το τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Μια κατάσταση πρέπει να είναι πολύ ακραία για να την κρίνω αρνητικά. Και πάλι όμως δε θα την κρίνω απόλυτα αρνητικά. Θα πω πως εγώ δε θα έκανα κάτι τέτοιο αλλά για κάποιον άλλο, δικαίωμά του (αυτό δεν αφορά περιπτώσεις βιασμού, φόνου, παιδεραστίας, όπου παραβιάζονται δικαιώματα άλλων ανθρώπων. αν δεν παραβιάζονται δικαιώματα, δεν φέρω καμία ένσταση. συμφωνώ, για παράδειγμα, με την ευθανασία). Για να μην ανοίξω τη συζήτηση που υπάρχει για τον αν ο όρος “ανθρώπινα δικαιώματα” υφίσταται, γιατί θα γράφω μέχρι αύριο το πρωί και πάλι δεν θα έχω γράψει όλα τα επιχειρήματα που μπορώ να σκεφτώ… Τελικά, πολύ ασχολούμαι με τη φιλοσοφία και δεν μου βγαίνει σε καλό…
Οπότε ανακεφαλαιώνω. Δεν υπάρχει ηθική. Ή έστω, είναι ένα πολύ προσωπικό θέμα για να προσπαθούμε να το καλουπιάσουμε… Ο καθένας έχει ένα συγκεκριμένο κώδικα και πορεύεται μ’ αυτόν… Κι αν θέλουμε να θεωρούμαστε “ηθικά σωστοί”, οφείλουμε να τον σεβαστούμε.
Filed under: Απορίες, Αφορμές | 8 Comments
-
Ψιλή κουβέντα πιάσαμε
QueenElisabeth στο Day 11 Talisker στο Day 11 Кроткая στο Day 11 Кроткая στο Day 11 renata στο Day 11 QueenElisabeth στο Day 11 Μπουρδουμπλούμ στο Day 11 RoAm στο Day 4 renata στο Day 4 Nina στο Day 4 Πνευματικά Δικαιώματα
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
είναι ένα πολύ προσωπικό θέμα -ορθώς.
και εγώ είμαι απόλυτα σύμφωνη με τους μεταμοντέρνους!!
o tempora o mores!!
Κατ’ αρχάς, καλημέρα. Θα ήθελα να προσφέρω ορισμένες από τις σκέψεις μου σε σχέση με αυτό το εξαιρετικά λεπτό θέμα το οποίο θίγεις στο κείμενό σου με τρόπο κομψό και διορατικό. Ελπίζω η συμμετοχή να είναι ευπρόσδεκτη καθώς αντιλαμβάνομαι την εύθραυστη φύση αυτού του είδους των ενδοσκοπήσεων.
Σε σχέση με την πρώτη σου παρατήρηση, θα έλεγα ότι ένας ορισμός ηθικής ο οποίος εμπεριέχει το στοιχείο του συνυπολογισμού των ευαισθησιών ενός αορίστου μεγέθους και υφής συνόλου ανθρώπων, δεν μπορεί να βρεί πρακτική εφαρμογή για τον εξής διττό λόγο. Ο όρος, το πλαίσιο το οποίο τίθεται εδώ, βασίζεται σε μία αρχή η οποία λέει πως το σύστημα αξιών του καθενός από τους ανθρώπους που συγκροτούν τον στενό κοινωνικό μας κύκλο, μπορεί ανα πάσα στιγμή να μας είναι, εάν όχι απολύτως τουλάχιστον επαρκώς, γνωστό. Μόνο εάν τηρείται η αρχή αυτή μπορούμε να προσαρμόζουμε τις συμπεριφορές μας κατά τρόπο τέτοιο που να είναι κάθε φορά αρεστές από όλους αυτούς των οποίων τη γνώμη και την ψυχική ηρεμία εκτιμούμε. Μια τέτοια υπόθεση όμως, μέσα σε ένα κείμενο το οποίο διερευνά τα όρια και την πραγματική ποιότητα της έννοιας της ηθικής αποτελεί σχήμα οξύμωρο, καθώς δέχεται ότι το ίδιο το αντικείμενο της διερεύνησης είναι γνωστό. Εάν ήταν εφικτό να υπερβούμε με κάποιο τρόπο αυτό το πρώτο κώλυμα, το οποίο είναι λογικής φύσεως, θα ήμασταν σύντομα αντιμέτωποι με το δεύτερο που, κατά τη γνώμη μου, είναι απείρως πιο βασανιστικό. Αυτό λέει, με απλά λόγια, ότι πρέπει να ζεις τη ζωή σου με βάση τις επιθυμίες και τις επιταγές όλων των άλλων σε μια παρανοϊκή απόπειρα να μην θίξεις ποτέ τις όποιες προσδοκίες ή σκέψεις έχουν εκείνοι σε σχέση με εσένα. Η ανάπτυξη της δεύτερης σκέψης σου και το παράδειγμα που παραθέτεις, εικονογραφούν έξοχα την φρίκη και τον εσωτερικό διχασμό στον οποίο οδηγεί μια τέτοια διαδικασία. Κατά συνέπεια, μπορούμε με αρκετή ασφάλεια να πούμε πως η ηθική δεν μπορεί ποτέ να οριστεί με άξονα την πρόκληση ή μη καλού ή κακού σε άλλους ανθρώπους.
Σε ότι αφορά την σύνδεση της ηθικής με την σεξουαλικότητα, θα συμφωνήσω πως είναι ιδιαίτερα στενή αλλά δεν θεωρώ ότι είναι πάντοτε καθοριστικού χαρακτήρα σε σχέση με ηθικού τύπου κρίσεις προσώπων και καταστάσεων. Είναι ένα από τα βασικά, πρωτόγονα συμπεριφορικά σύμβολα που συνηθίζουν να επικαλούνται οι εκάστοτε υπερασπιστές (ή και κατήγοροι) ηθικών “σχολών” ή “δογμάτων”. Άλλα παραδείγματα αποτελούν η εργατικότητα, η αφοσίωση και η πίστη σε μία συγκεκριμένη λατρεία ή θρησκεία, η “υγιής” κοινωνικοποίηση κ.λ.π.. Το βέβαιο είναι ότι ο τομέας της σεξουαλικότητας είναι ιδιαίτερα βεβαρημένος λόγω της κρίσιμης σημασίας που έχει ως στοιχείο το οποίο είναι σχεδόν ταυτόσημο με τις διαδικασίες αναπαραγωγής και διαιώνισης του είδους. Η πίεση των κοινωνιών είναι μεγαλύτερη στο σημείο αυτό διότι αισθάνονται ότι έτσι προστατεύουν τους εαυτούς τους. Άρα, η αυτοπροστασία ως ηθική. Μας αρκεί; Δεν νομίζω.
Προχωρώντας, θα έλεγα ότι η θέση των μεταμοντέρνων (και όχι μόνο) σε σχέση με την ύπαρξη ή μη της ίδιας της Αλήθειας, βρίσκεται σε απόλυτη συνάφεια με την εξέταση της έννοιας της ηθικής. Ο κόσμος και οι αλήθειες που αυτός κρύβει δεν μας αποκαλύπτονται ποτέ με την μορφή που έχουν στην πραγματικότητα, ως αυτό καθ’ εαυτό, ως the thing in itself αλλά πάντοτε μέσω των ποικίλων προσωπικών φίλτρων που και εσύ περιγράφεις. Ο ίδιος ο υλικός μας κόσμος που είναι απτός, πραγματικός και αντικειμενικά υπαρκτός πέρα από προσωπικές αισθήσεις και θεωρήσεις, μας φανερώνεται μέσα από την αλληλεπίδρασή του με τα αισθητηριακά μας κέντρα και εν συνεχεία με το μυαλό μας. Όλα γίνονται εκεί μέσα. Όταν λοιπόν ακόμα και για κάτι τόσο στέρεο και αδιαμφισβήτητο όσο το φυσικό πλαίσιο στο οποίο κινούμαστε και αναπνέουμε, η εικόνα και οι εντυπώσεις που ο καθένας και η καθεμία από εμάς έχει είναι διαφορετικές, αποκλίνουσες, τι γίνεται όταν εισερχόμαστε στο πλέον ασταθές πεδίο, αυτό των ιδεών; Κάνουμε φιλοσοφία, αυτό μόνο μπορεί στην πραγματικότητα να γίνει με υπάρξεις τόσο ευαίσθητες και φευγαλέες όσο οι Ιδέες μας. Κλείνοντας και ελπίζοντας ειλικρινά να μην καταχράστηκα το χώρο και την φιλοξενία σου Elisabeth, θα πω ότι κατά την γνώμη μου δεν υπάρχουν ηθικά και ανήθικα φαινόμενα, μόνο ηθικές και ανήθικες ερμηνείες των φαινομένων. Η ύπαρξή μας εδώ είναι ελεύθερη και άνευ όρων και όλα τα πράγματα μπορούν να έχουν το περιεχόμενο και την μορφή που εμείς επιθυμούμε.
Υ.Γ.: Ο όρος age of consent κυριολεκτικά σημαίνει “εποχή της συγκατάθεσης”. Εννοιολογικά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να τον προσδιορίσω καθώς ήδη γνωρίζεις τι αντιπροσωπεύει. Έχω την αίσθηση πως αντιλαμβάνομαι προς τα που θα κινείτο το παράδειγμά σου και πιστεύω ότι ένα εξίσου γλαφυρό με αυτό θα ήταν εκείνο του pro-choice κινήματος. Anyways, καλή συνέχεια.
καλησπέρες χαμογελαστές
Με δύσκολο θέμα καταπιάστηκες, Μεγαλειοτάτη μου. Εντέλει ο καθένας το βλέπει διαφορετικά- όπως αναφέρεις κι εσύ- και δρα σύμφωνα με το δικό του κώδικα.
όπου ηθική βλέπε ανηθικότητα…
μόνο ήθος υπάρχει το οποίο είναι αξία διαχρονική και δεν είναι αμφισβητίσιμο ούτε διαπραγματεύσιμο .
Κροτούλα, αυτό περίμενα να πεις!
Εικονογραφημένη γκριμάτσα καλωσόρισες. Εδώ μπορείς να γράφεις όσο θέλεις, ως γεννημένη πολυλογού, δεν μπορώ εξ ορισμού να ζητώ από τους άλλους να είναι φειδωλοί… Συμφωνώ με τα όσα λες, στη θεωρία τουλάχιστο. Θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα στο ότι “η ύπαρξη μας εδώ είναι ελεύθερη και άνευ όρων”. Αν ήταν έτσι δε θα κάναμε αυτή τη συζήτηση. Δε θα μας απασχολούσε το τι είναι η ηθική. Ίσως να μην υπήρχει καν ως έννοια. Όμως, όπως το έθεσε εύστοχα ο Ρουσώ, “L’homme est né libre, et partout il est dans les fers”.
Διηάνειρα, καλησπέρα.
Ρενάτα μου ακριβώς.
Λίζα νομίζω πως μου αρέσει περισσότερο το “ήθος” από την “ηθική” τελικά…
Υπάρχουν 2 λογιών ερμηνείες της ηθικής. Η πρώτη είναι η ηθική που έχουμε μέσα μας. Σαν ένα προσωπικό ευαγγέλιο. Ονόμασέ το και Υπερεγώ κατά Freud. Ουσιαστικά μια εσωτερίκευση των γονεϊκών εντολών και των προσωπικών επιδιώξεων στη ζωή, έτσι όπως διαμορφώνονται τελικά μέσα από τον ολοκληρωτικό προσδιορισμό μας. Αυτή η ηθική σπάνια βγαίνει προς τα έξω.Την ηθική αυτή τη δαιμονοποιούμε. Η άλλη ηθική είναι η ηθική για τους πολλούς, αυτή που βγάζουμε προς τα έξω. Πώς πρέπει να είμαστε και ποιο είναι το πρέπον εν γένει. Σε αυτήν την ηθική προσαρμόζουμε τα πάντα που συμβαίνουν γύρω μας και συνήθως χρησιμεύει σαν πρωτόκολλο συμπεριφοράς. Ενα καλο manual , για να συμβιώνουμε με τις λιγότερες απώλειες με τους γύρω μας. Και οι δύο έννοιες είναι ανούσιες μπρος στην “τελική ενέργεια”. Εκεί μετράει το ήθος, η δικαιοσύνη, η ψυχή. Καλό Σ/Κ κούκλα και σόρρυ για τη φλυαρία
Mad, ενδιαφέροντα όσα λες, αν και πάλι, η δικαιοσύνη, το ήθος, η ψυχή, κατ’ εμένα παραμένουν έννοιες γενικές και απόλυτα προσωπικές. Καλό Σ/Κ και μην απολογείσαι.