Εικονογραφημένη γκριμάτσα καλωσόρισες. Εδώ μπορείς να γράφεις όσο θέλεις, ως γεννημένη πολυλογού, δεν μπορώ εξ ορισμού να ζητώ από τους άλλους να είναι φειδωλοί… Συμφωνώ με τα όσα λες, στη θεωρία τουλάχιστο. Θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα στο ότι “η ύπαρξη μας εδώ είναι ελεύθερη και άνευ όρων”. Αν ήταν έτσι δε θα κάναμε αυτή τη συζήτηση. Δε θα μας απασχολούσε το τι είναι η ηθική. Ίσως να μην υπήρχει καν ως έννοια. Όμως, όπως το έθεσε εύστοχα ο Ρουσώ, “L’homme est né libre, et partout il est dans les fers”.

Διηάνειρα, καλησπέρα.

Ρενάτα μου ακριβώς.

Λίζα νομίζω πως μου αρέσει περισσότερο το “ήθος” από την “ηθική” τελικά…

Σε σχέση με την πρώτη σου παρατήρηση, θα έλεγα ότι ένας ορισμός ηθικής ο οποίος εμπεριέχει το στοιχείο του συνυπολογισμού των ευαισθησιών ενός αορίστου μεγέθους και υφής συνόλου ανθρώπων, δεν μπορεί να βρεί πρακτική εφαρμογή για τον εξής διττό λόγο. Ο όρος, το πλαίσιο το οποίο τίθεται εδώ, βασίζεται σε μία αρχή η οποία λέει πως το σύστημα αξιών του καθενός από τους ανθρώπους που συγκροτούν τον στενό κοινωνικό μας κύκλο, μπορεί ανα πάσα στιγμή να μας είναι, εάν όχι απολύτως τουλάχιστον επαρκώς, γνωστό. Μόνο εάν τηρείται η αρχή αυτή μπορούμε να προσαρμόζουμε τις συμπεριφορές μας κατά τρόπο τέτοιο που να είναι κάθε φορά αρεστές από όλους αυτούς των οποίων τη γνώμη και την ψυχική ηρεμία εκτιμούμε. Μια τέτοια υπόθεση όμως, μέσα σε ένα κείμενο το οποίο διερευνά τα όρια και την πραγματική ποιότητα της έννοιας της ηθικής αποτελεί σχήμα οξύμωρο, καθώς δέχεται ότι το ίδιο το αντικείμενο της διερεύνησης είναι γνωστό. Εάν ήταν εφικτό να υπερβούμε με κάποιο τρόπο αυτό το πρώτο κώλυμα, το οποίο είναι λογικής φύσεως, θα ήμασταν σύντομα αντιμέτωποι με το δεύτερο που, κατά τη γνώμη μου, είναι απείρως πιο βασανιστικό. Αυτό λέει, με απλά λόγια, ότι πρέπει να ζεις τη ζωή σου με βάση τις επιθυμίες και τις επιταγές όλων των άλλων σε μια παρανοϊκή απόπειρα να μην θίξεις ποτέ τις όποιες προσδοκίες ή σκέψεις έχουν εκείνοι σε σχέση με εσένα. Η ανάπτυξη της δεύτερης σκέψης σου και το παράδειγμα που παραθέτεις, εικονογραφούν έξοχα την φρίκη και τον εσωτερικό διχασμό στον οποίο οδηγεί μια τέτοια διαδικασία. Κατά συνέπεια, μπορούμε με αρκετή ασφάλεια να πούμε πως η ηθική δεν μπορεί ποτέ να οριστεί με άξονα την πρόκληση ή μη καλού ή κακού σε άλλους ανθρώπους.

Σε ότι αφορά την σύνδεση της ηθικής με την σεξουαλικότητα, θα συμφωνήσω πως είναι ιδιαίτερα στενή αλλά δεν θεωρώ ότι είναι πάντοτε καθοριστικού χαρακτήρα σε σχέση με ηθικού τύπου κρίσεις προσώπων και καταστάσεων. Είναι ένα από τα βασικά, πρωτόγονα συμπεριφορικά σύμβολα που συνηθίζουν να επικαλούνται οι εκάστοτε υπερασπιστές (ή και κατήγοροι) ηθικών “σχολών” ή “δογμάτων”. Άλλα παραδείγματα αποτελούν η εργατικότητα, η αφοσίωση και η πίστη σε μία συγκεκριμένη λατρεία ή θρησκεία, η “υγιής” κοινωνικοποίηση κ.λ.π.. Το βέβαιο είναι ότι ο τομέας της σεξουαλικότητας είναι ιδιαίτερα βεβαρημένος λόγω της κρίσιμης σημασίας που έχει ως στοιχείο το οποίο είναι σχεδόν ταυτόσημο με τις διαδικασίες αναπαραγωγής και διαιώνισης του είδους. Η πίεση των κοινωνιών είναι μεγαλύτερη στο σημείο αυτό διότι αισθάνονται ότι έτσι προστατεύουν τους εαυτούς τους. Άρα, η αυτοπροστασία ως ηθική. Μας αρκεί; Δεν νομίζω.

Προχωρώντας, θα έλεγα ότι η θέση των μεταμοντέρνων (και όχι μόνο) σε σχέση με την ύπαρξη ή μη της ίδιας της Αλήθειας, βρίσκεται σε απόλυτη συνάφεια με την εξέταση της έννοιας της ηθικής. Ο κόσμος και οι αλήθειες που αυτός κρύβει δεν μας αποκαλύπτονται ποτέ με την μορφή που έχουν στην πραγματικότητα, ως αυτό καθ’ εαυτό, ως the thing in itself αλλά πάντοτε μέσω των ποικίλων προσωπικών φίλτρων που και εσύ περιγράφεις. Ο ίδιος ο υλικός μας κόσμος που είναι απτός, πραγματικός και αντικειμενικά υπαρκτός πέρα από προσωπικές αισθήσεις και θεωρήσεις, μας φανερώνεται μέσα από την αλληλεπίδρασή του με τα αισθητηριακά μας κέντρα και εν συνεχεία με το μυαλό μας. Όλα γίνονται εκεί μέσα. Όταν λοιπόν ακόμα και για κάτι τόσο στέρεο και αδιαμφισβήτητο όσο το φυσικό πλαίσιο στο οποίο κινούμαστε και αναπνέουμε, η εικόνα και οι εντυπώσεις που ο καθένας και η καθεμία από εμάς έχει είναι διαφορετικές, αποκλίνουσες, τι γίνεται όταν εισερχόμαστε στο πλέον ασταθές πεδίο, αυτό των ιδεών; Κάνουμε φιλοσοφία, αυτό μόνο μπορεί στην πραγματικότητα να γίνει με υπάρξεις τόσο ευαίσθητες και φευγαλέες όσο οι Ιδέες μας. Κλείνοντας και ελπίζοντας ειλικρινά να μην καταχράστηκα το χώρο και την φιλοξενία σου Elisabeth, θα πω ότι κατά την γνώμη μου δεν υπάρχουν ηθικά και ανήθικα φαινόμενα, μόνο ηθικές και ανήθικες ερμηνείες των φαινομένων. Η ύπαρξή μας εδώ είναι ελεύθερη και άνευ όρων και όλα τα πράγματα μπορούν να έχουν το περιεχόμενο και την μορφή που εμείς επιθυμούμε.

Υ.Γ.: Ο όρος age of consent κυριολεκτικά σημαίνει “εποχή της συγκατάθεσης”. Εννοιολογικά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να τον προσδιορίσω καθώς ήδη γνωρίζεις τι αντιπροσωπεύει. Έχω την αίσθηση πως αντιλαμβάνομαι προς τα που θα κινείτο το παράδειγμά σου και πιστεύω ότι ένα εξίσου γλαφυρό με αυτό θα ήταν εκείνο του pro-choice κινήματος. Anyways, καλή συνέχεια.

o tempora o mores!!